لوگوی ساتیا
بازگشت به صفحه قبل
دانشنامه
عقدۀ ادیپ از نظر کلاین | Oedipus Complex
عنوان انگلیسی: Klein's Oedipus Complex
نویسنده: The New Dictionary of Kleinian Thought
مترجم: تیم تحریریۀ ساتیا
تخمین کلمه: 336
تخمین زمان مطالعه: 2 دقیقه
۱۳ مهر ۱۴۰۵
October 5, 2026
دانشنامه اسپیلیوس: مدخل عقدۀ ادیپ کلاین

این نوشته برگرفته از دانشنامۀ The New Dictionary of Kleinian Thought و به نقل از وبسایت https://melanie-klein-trust.org.uk/ به فارسی ترجمه شده است.

دانشنامۀ اسپیلیوس: مدخل عقدۀ ادیپ از نظر ملانی کلاین

عقدۀ ادیپ در نظریۀ فروید ــ که در فاصلۀ سه تا پنج‌سالگی به اوج می‌رسد ــ شامل فانتزی‎‌های کامیاب‌کنندۀ میل دربارۀ مرگِ والدِ هم‌جنس و غصب جایگاه او است. صورت‌های معکوس این وضعیت نیز اهمیت اساسی دارند. ترس پسر از اختگی به دست پدرِ انتقام‌جو و ترس دختر از دست دادن عشق، به ترک این امیال و شکل‌گیری سوپرایگو می‌انجامند. فروید تمامی این فرایند را در سطح فالیک توضیح می‎دهد. 

کلاین نیز همچون فروید عقدۀ ادیپ را امری محوری می‌داند اما با طرح مفهومی از نوعی وضعیت ادیپی زودرس‌تر، ایده‌های او را تغییر می‌دهد و گسترش می‌بخشد. او وجود نوعی پیش‌انگاشتِ نوزادانه از والدین برانگیزاننده و هراس‌انگیز را مطرح می‌کند، زوجی که در آغاز در خیال به صورت نوعی «فیگور ترکیبی» [1]تصور می‌شود: بدن مادر که آلت تناسلی پدر و نوزادان رقیب را در خود جای داده است.

این صورت ابتدایی از زوجیت –که در فانتزی به صورت زوجی در حال آمیزش جنسیِ تصور می‌شود– به سبب فرافکنی جنسیّت و سادیسم نوزادانه، ویژگی‌هایی سادیستیک و دهانی، میزراهی و مقعدی دارد. فانتزی‎های مربوط به بدن مادر با برداشت‌های جدید کلاین از زنانگیِ اولیه و نیز از عقده‌های ادیپِ مذکر و مؤنث پیوند دارند.

تصاویر و صورت‌های ابتداییِ سوپرایگو در همان مراحل اولیه شکل می‌گیرند و با سادیسم نوزادانه ارتباط دارند؛ بنابراین صرفاً حاصل وضعیت ادیپی نیستند. دوپاره‌سازی که مشخصۀ کارکرد پارانوئید ـ اسکیزوئید است، امکانی فراهم می‎کند تا والدین در مقام ابژۀ جزئی (پارت-آبجکت) به‌روشنی و به‌صورت نوسانی به دو گروه تقسیم شوند: والدینِ آرمانی/محبوب در یک سو و والدینِ تحقیرشده/منفور در سوی دیگر.

با افزایش آگاهی نسبت به ابژه‌های کامل که اکنون به شکلی دوسوگرایانه تجربه می‌شوند و با پدید آمدن احساس گناه افسرده‌وار در قبال حملاتی که به این ابژه‌ها صورت گرفته است، نیاز به چشم‌پوشی از امیال ادیپی و ترمیم والدین درونی به‌گونه‌ای بیشتر می‌شود  که این والدین بتوانند دوباره در کنار یکدیگر قرار گیرند (نگاه کنید به موضع افسرده‌وار).

از نظر کلاین، عقدۀ ادیپ و موضع افسرده‌وار پیوندی بسیار نزدیک با یکدیگر دارند.

 

برای شرحی ساده‌تر از مفهوم موضوع افسرده‌وار و موضع پارانوئید-اسکیزوئید کلاین اینجا کلیک کنید. 

پاورقی‌ها و یادداشت‌ها

[1] combined figure

به دنبال روان‌درمانگر تحلیلی یا زوج‌درمانگر هستید؟
تیم روان‌درمانگران و متخصصان ساتیا آماده همراهی شما در مسیر شناخت، درمان و سلامت روان هستند. برای مشاهده رزومه و تعیین وقت مشاوره روی دکمه زیر کلیک کنید.
دیدگاه‌ها (0)
دیدگاه خود را ثبت کنید
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفری باشید که دیدگاه خود را می‌نویسید!
آدرس کلینیک: پاسداران، دولت، دیباجی جنوبی، روبه‌روی سازمان آب، تقاطع رحمانی، پلاک 1 (درب مشکی، کنار خشکشویی آرین)
شماره تلفن: +982122793201,+982122793208
ایمیل: [email protected]
کلینیک ساتیا با بیش از یک دهه سابقۀ ارائه خدمات روان‌درمانی به هم‌میهنان داخل و خارج ایران