
زیگموند فروید (۱۸۵۶-۱۹۳۹) بنیانگذار روانکاوی بود: نظریهای دربارۀ چگونگی عملکرد روان و روشی برای یاری رساندن به افرادی که دچار رنجهای روانی هستند.
فروید در ۶ مه ۱۸۵۶ در فرایبرگِ موراوی (پریبور کنونی در جمهوری چک) در خانوادهای از تاجران پشم یهودی متولد شد. و بیشتر عمر خود را در وین گذراند، جایی که خانوادهاش در سال ۱۸۶۰ به آنجا نقلمکان کرده بودند.
در وین بود که فروید به مدرسه رفت، تحصیلات دانشگاهی خود را سپری کرد، ازدواج نمود، به عنوان پژوهشگر و سپس پزشک آموزش دید و روانکاوی را پایهگذاری کرد.
با گسترش روانکاوی، فروید پیروانی جهانی یافت.
هنگامی که نازیها در سال ۱۹۳۸ اتریش را اشغال کردند، فروید مجبور به فرار شد. او در ۲۳ سپتامبر ۱۹۳۹ در خانهاش در لندن، که امروزه به موزه فروید تبدیل شده است، درگذشت.
فروید یکی از تأثیرگذارترین و در عین حال بحثبرانگیزترین متفکران قرن بیستم بود. او چشمانداز نوینی از هستی انسان ارائه کرد و اما با این کار، ارزشهای عمیق فرهنگی را متزلزل ساخت و خصومتهای عظیمی را برانگیخت.
«من نمیخواهم عقیدهای را به کسی تحمیل کنم بلکه میخواهم تفکر را برانگیزم و پیشداوریها را به چالش بکشم.»
زیگموند فروید
فروید استدلال میکرد که رفتار انسان تا حد زیادی توسط انگیزههای ناخودآگاهی تعیین میشود که ریشه در تجربیات دوران کودکی دارند؛ بهویژه مواجهه با عشق، فقدان، تمایلات جنسی، مرگ و نگرشهای پیچیده عاطفی نسبت به والدین و خواهر و برادرها.
فروید به دلیل پیامدهای دلهرهآور یافتههایش، آنها را با اکتشافات نیکولاس کوپرنیک، اخترشناسی که برای نخستین بار ثابت کرد خورشید به دور زمین نمیچرخد، مقایسه میکرد.
همانطور که کوپرنیک نشان داد جهان حول محور ما نمیگردد، فروید نیز نشان داد که ما حتی در ذهن خویش نیز صاحبخانه نیستیم:
«ایگو (من) در خانۀ خود نیز ارباب نیست.»
زیگموند فروید
فروید بهطور گستردهای درباره نظریه و تکنیکهای روانکاوی و پیامدهای آن برای درک ما از جامعه، فرهنگ و خودمان نوشت.
مهمترین کتابهای زیگموند فروید عبارتند از:
تفسیر خواب (۱۹۰۰)
آسیبشناختی زندگی روزمره (۱۹۰۱)
سه رساله در باب نظریۀ جنسی (۱۹۰۵)
جوک و ارتباط آن با ناخودآگاه (۱۹۰۵)
آنسوی اصل لذت (۱۹۲۰)
تمدن و ملالتهای آن (۱۹۳۰)

فروید وجود یک «ناخودآگاه پویا» را مطرح کرد؛ مخزنی از ایدهها و آرزوهایی که سرکوب شدهاند و ذهن فعالانه در تلاش است تا آنها را دور نگه دارد.
فروید دریافت که این ایدهها در اشکال تغییریافتهای چون لغزشهای زبانی (کلامی)، خطاهای کوچک، کلماتی که ناخودآگاه به کار میبریم و رویاها، بازمیگردند.
ما تصور میکنیم که کنترل زندگیمان در دست خودمان است، اما از دیدگاه فروید، این «ناخودآگاه» است که ما را کنترل میکند!
یکی از شگفتانگیزترین یافتههای فروید، اهمیت سکسوالیته به عنوان نیروی پیشران در زندگی بیمارانش بود. او متوجه شد که تمایلات جنسی نه تنها با لذت، بلکه با اضطراب نیز در پیوند هستند.
اما روایت فروید از سکسوالیته با تعاریف سنتی بسیار متفاوت بود. او مؤلفههایی از تمایلات جنسی را در سرتاسر بدن کشف کرد و ریشههای آن را در دوران کودکی، بسیار زودتر از آن چیزی که عموماً تصور میشد، شناسایی نمود. او مشاهده کرد که نخستین تجربۀ رضایتمندی نوزاد هنگام شیر خوردن از پستان مادر رخ میدهد.
فروید در بیماران خود نگرشهای عاطفی پیچیدهای را نسبت به والدین و خواهر و برادرها کشف کرد که باعث شد کودکی را دورانی سرشار از احساسات شدیدِ عشق، نفرت، حسادت و ترس بداند؛ احساساتی که به بحرانی ختم میشود که او آن را «عقده ادیپ» نامید.
این بحران ممکن است از طریق سرکوب یا پسرانش فروکش کند اما هرگز به طور کامل از بین نمیرود: ادیپ، الگویی برای نحوه ارتباط ما با دیگران در طول زندگیمان ترسیم میکند.
از نظر فروید، ذهن در وضعیت دائمی کشمکش با خویشتن است. او در مشهورترین طبقهبندی خود، روان را به سه بخش تقسیم کرد: اید (نهاد)، ایگو (من) و سوپرایگو (فراخود).
اید: قلمرو امیال، خواستهها و شورهایی است که پاسخِ «نه» را برنمیتابند.
سوپرایگو: با اخلاقیات و هنجارهای اجتماعی در پیوند است، از طریق همانندسازی با والدین شکل میگیرد و میتواند بسیار بیرحم باشد.
ایگو: وظیفه دارد میان خواستههای «اید» و فشارهای «سوپرایگو» تعادلی برقرار کند.
به همین دلیل است که ایگو محل «مکانیسمهای دفاعی» است چرا که خطرات بسیاری وجود دارد که باید از آنها دوری جست.
این مقاله، ترجمهای است از مقالۀ Who was Sigmund Freud که در وبسایت موزۀ فروید منتشر شده است. در همین وبسایت، مطلب دیگری وجود دارد تحتعنوان Sigmund Freud: A Life in Psychoanalysis که با جلوۀ بصری بینظیر، شرح دقیقتری از اینکه زیگموند فروید کیست و چه میگفت به دست میدهد. پیشنهاد میکنیم اگر خواندن متن به زبان انگلیسی برایتان دشوار نیست، حتماً از آن مطلب نیز دیدن کنید. همچنین بخش نهایی این متن، یعنی سرفصل «4 مفهوم اصلی اندیشۀ زیگموند فروید»، ترجمهای است از بخشی از دورۀ What is Psychoanalysis از همین وبسایت.
همچنین دیدن کنید از مقالات تخصصی ترجمهشدۀ فروید در ساتیا: