متن کامل مقالۀ «یادآوری، تکرار و کارپردازی» (1914) اثر زیگموند فروید

به نظرم یادآوری مداوم تغییرات شگرفی که فنّ روان‌کاوی از زمان پیدایش آن تاکنون به خود دیده است، ضرورتی ندارد. فنّ روان‌کاوی در مرحلۀ نخست خود، [روش] پالایش[1] برویر، به مرکز توجه آوردن آن هنگام که علایم شکل گرفته بود و تلاش پیوسته برای بازتولید فرایندهای روانیِ درگیر در آن موقعیّت را شامل می‌شد تا تخلیۀ آنها در مسیر فعّالیت آگاه دنبال شود. یادآوری و برون‌ریزش[2] با بهره­‌گیری از حالت خواب­ مصنوعی هدفی بود که در آن زمان دنبال می‌­شد. در ادامه و با کنار گذاشتن خواب مصنوعی[3]، کشف چیزهایی که بیمار نمی‌توانست به یاد آورد، در جریان تداعی آزادِ او، به وظیفۀ [فن روانکاوی] تبدیل شد. مقاومت از طریق کار تفسیر و شناساندن عواقب مقاومت به بیمار، به طرز ماهرانه‌ای مغلوب می‌شد. موقعیّـت‌هایی که منجر به شکل‌­گیری علایم شده بودند و موقعیّت‌های دیگری که در زمان ظهور علایم نقش پُررنگی داشتند، همچنان جایگاه خود را به عنوان کانون توجه حفظ کردند؛ امّا مؤلفۀ برون‌ریزش به پس‌زمینه رانده شد و ظاهراً جای خود را به فعّالیتی داد که بیمار را وادار به چیره شدن بر نقّادی خویش بر تداعی آزادش می‌کند و این با قاعدۀ اساسی روان‌کاوی همسو است. درنهایت، فنّ استواری رشد کرده است و امروزه استفاده می‌­شود که به واسطۀ آن روانکاو از تلاش برای آوردن زمان یا مشکل خاصی به مرکز توجه دست می‌کشد. او به بررسی هر آنچه در لحظه در سطح ذهن بیمار ظاهر می­‌شود، رضایت می‌دهد و هنر تفسیر را عمدتاً با هدف شناسایی مقاومت‌های ظاهرشده و آوردن آن‌ها به آگاهی بیمار به خدمت می‌گیرد. درنتیجۀ این [تغییر]، شکل جدیدی از تقسیم ‌کار صورت می‌­پذیرد: پزشک مقاومت‌­های ناشناخته را برای بیمار آشکار می‌­کند؛ زمانی که این آشکارسازی‌ها قوّت گرفت، بیمار اغلب بدون زحمت موقعیّت‌­ها و پیوندهای فراموش­‌شده را بیان می­‌نماید. البته هدف این فنون متفاوت یکسان است. به زبان توصیفی، هدف پُر کردن شکاف حافظه است؛ به زبان پویشی، هدف غلبه بر مقاومت­ های ناشی از پس‌رانش[4] است.

با این­ حال، ما به خاطر طرح و پرداختن به فرایندهای روانیِ واحد در تحلیل، به شیوه ­ای منسجم و مجزا قدردانِ فنّ قدیمی خواب مصنوعی هستیم. تنها این روش توانست به ما شجاعت دهد که موقعیّت­ های پیچیده‌تری در درمان تحلیلی بیافرینیم و آن‌ها را شفاف ­سازی کنیم.

در درمان ­های خواب مصنوعی، فرایند یادآوری شکل خیلی ساده‌ای به خود می­‌گیرد. بیمار به موقعیّت ابتدایی‌­تر عقب می‌نشیند؛ موقعیّتی که هرگز تصوّر نمی‌کرده است که با موقعیّت فعلی آمیخته ­شود؛ سپس دربارۀ فرایندهای روانی متعلّق به آن توضیحاتی می‌­دهد، البته تا جایی که طبیعی مانده باشند؛ سپس هر چیزی را که بتواند در نتیجۀ دگرگونی فرایندهایی که در آن زمان برای فرایندهای آگاهانه حکم ناآگاه داشته‌­اند، ظاهر شود اضافه می‌کند. 

اکنون چند نکته را مطرح می‌­کنم که هر روان‌کاوی در مشاهدات خویش مُهر تأییدی برای آن‌ها یافته است[5]. فراموشیِ برداشت‌ها، صحنه‌ها یا تجارب، تقریباً همیشه به از کار انداختن[6] آن‌ها فروکاسته می ­شود. وقتی بیمار دربارۀ این موضوع‌های «فراموش‌شده» صحبت می‌­کند، خیلی کم پیش می­ آید که این را هم نگوید: «در حقیقت من همیشه این را می‌­دانستم، فقط هیچ موقع به آن فکر نکرده بودم». او اغلب از این واقعیّـت ناامید می‌شود که چیزهای کافی که بتواند آن را «فراموش‌شده» بنامد، به ذهنش نمی‌­آید؛ یعنی چیزهایی که از زمانی که اتّفاق افتاده‌اند، بدان ­ها فکر نکرده باشد. با این­ وجود، این میل ارضا می‌شود، به ­خصوص در مورد هیستری تبدیلی[7]. زمانی که به ارزش راستینِ خاطرات پوشان[8] که در حالتی کلی ظاهر می‌­شوند، دست پیدا می ­کنیم، «فراموشی» با محدودیت بیشتری مواجه می ­شود. در برخی موارد، من به این برداشت می­ رسم که یادزدودگی[9] آشنای دوران کودکی که به لحاظ نظری خیلی برایمان مهم است، به­ طور کامل توسط خاطرات پوشان جبران می‌­شود. نه فقط برخی، بلکه تمام مسائل اساسی کودکی در این خاطرات نهفته هستند. موضوع تنها فهمیدن چگونگی بیرون کشیدن آن از دل این خاطرات در [جریان] تحلیل است. این خاطرات بیانگر سال‌های فراموش‌شدۀ کودکی هستند، درست به همان کیفیّتی که مضمون آشکار یک رؤیا نمایندۀ افکار رؤیا است.

گروه دیگر فرایندهای روانی، خیال‌­پردازی‌ها، فرایند ارجاع­ دهی، تکانه‌های هیجانی و پیوندهای فکری که تماماً کنش­‌های درونی تلقی می‌­شوند و می‌­توان آن‌ها را در برابر برداشت‌ها و تجارب قرار داد، در رابطه با فراموشی و یادآوری باید جداگانه در نظر گرفته شوند. به ­طور خاص، در طی این فرایندها خیلی این اتّفاق رخ می‌دهد که موضوعی «به یاد آورده می‌شود» که هرگز نمی‌تواند «فراموش‌شده باشد»، چون در آن زمان اصلاً اطّلاعی از آن وجود نداشته است؛ به عبارتی هرگز آگاه نبوده است. با توجه به مسیری که رویدادهای روانی طی می­ کنند، به نظر می‌رسد این پرسش که یک «پیوند فکری» آگاه بوده و سپس به دست فراموشی سپرده شده است یا هیچ‌گاه نتوانسته است به آگاهی دست پیدا کند، تفاوتی نداشته باشد. مجاب‌­شدگی به‌دست‌آمده برای بیمار در طی جریان تحلیل از این نوع حافظه به ­طور کامل مستقل است.

به‌­طور خاص، در بسیاری از اَشکال مختلف روان‌­نژندی وسواس، فراموشی عمدتاً به اضمحلال پیوندهای فکری، ناتوانی در دست زدن به نتیجه‌گیری‌های درست و مجزاسازی خاطرات محدود می‌­شود.

به‌عنوان یک قاعده، هیچ دستۀ خاصی از تجارب خیلی مهم وجود ندارد که نشود هیچ خاطره‌ای از آن بازیابی گردد. این‌ها تجاربی هستند که در آغاز کودکی اتّفاق افتاده­‌اند و در آن زمان فهم نشده­ ولی بعدها فهمیده و تفسیر شده‌­اند. فرد از طریق رؤیاها از آنها مطّلع می‌شود و متقاعدکننده­‌ترین شواهد فراهم‌­شده توسط زیربنای روان‌­نژندی، باور بدان را ملزم می­ کند. به علاوه، ما می‌توانیم خودمان بفهمیم که بیمار پس از غلبه بر مقاومت­‌هایش دیگر دست به حذف هرگونه خاطره‌ای از آن رویدادها (حس آشنایی با آن‌ها) نمی­‌زند تا مبنایی برای امتناع از پذیرش [وجود] آن‌ها باشد. با این ­حال، این مسئله نیازمند در نظر داشتن احتیاط‌­های خیلی ضروری است و حوزۀ کاملاً بدیع و حیرت‌انگیزی را معرفی می­‌کند که لازم است آن را به بحثی جداگانه در این مورد واگذارم[10].

با اجرای این فن جدید، اغلب تنها میزان بسیار اندکی (یا هیچی) از این پیشرفت خیلی ملایم رویدادها باقی می‌ماند[11]. مواردی وجود دارد که افراد تا جایی شبیه به کسانی که تحت تأثیر فنّ خواب مصنوعی هستند، رفتار می­­‌کنند و سپس از عمل بدین شیوه دست نگه می­‌دارند؛ امّا دیگران از همان آغاز به طرز متفاوتی رفتار می‌کنند. اگر برای نشان دادن تفاوت آن‌ها، خود را به سنخ دوّم محدود کنیم، شاید بگوییم که بیمار از آنچه فراموش کرده و پس‌­رانده است، چیزی به یاد نمی‌­آورد، امّا آن را کنش‌نمایی[12] می‌کند[13]. بیمار آن را نه به عنوان یک خاطره، بلکه به عنوان یک کنش بازتولید می‌­کند؛ او آن را تکرار[14] می‌­کند، البته بدون اینکه از این تکرار باخبر باشد.

برای مثال، بیمار نمی‌­گوید که به یاد می‌آورد به نافرمانی و ضدیّت با اقتدار والدینش عادت داشت؛ در عوض به همان شیوه با پزشک رفتار می‌کند. او به یاد نمی‌­آورد که در کنکاش ‌های جنسی نوزادانۀ خود چگونه به بن‌بستی یأس ­آور و بدون راه ­حل رسید؛ بلکه انبوهی از تداعی‌­ها و رؤیاها آشفته بازتولید می‌کند، شکوه می‌نماید که نتوانسته در هیچ‌کاری موّفق شود و ادعا می‌­کند که هرگز در به انجام رساندن اموری که عهده‌دار می‌شود، بخت یارش نیست. او به یاد نمی‌­آورد که به خاطر فعّالیت‌های جنسی خاصی به شدّت شرم‌زده شده و از برملا شدن آن‌ها ترسیده باشد؛ بلکه اظهار می‌کند از درمانی که اکنون آغاز کرده، شرمنده است و می‌­کوشد آن را از همگان پنهان کند. و مسائل دیگر.

افزون بر این‌ها، بیمار درمانش را با تکراری اینگونه آغاز می­‌کند. وقتی روان‌کاو به یک بیمار با تاریخچۀ پُرماجرای زندگی و سابقۀ درازآهنگ بیماری، در مورد قاعدۀ اساسی روان‌کاوی توضیح می‌دهد و از او می‌خواهد هرچه به ذهنش خطور می‌کند را بیان نماید، انتظار دارد که او سیلی از اطّلاعات را به جریان بی‌­اندازد؛ امّا اغلب نخستین اتّفاقی که رخ می‌دهد این است که بیمار چیزی برای گفتن ندارد. او ساکت می‌­ماند و می‌­گوید چیزی به ذهنش نمی‌­رسد. البته این صرفاً تکرار نگرشی همجنس‌کامانه است که به عنوان مقاومتی در برابر یادآوری مطالب غلبه پیدا می‌کند [ص. 138]. مادامی که بیمار در درمان است، نمی‌­تواند از جبر به تکرار[15] رهایی یابد[16]؛ و در پایان متوجه می‌­شویم که این حربه، روش او برای یادآوری است.

به طور طبیعی، آنچه بیش از همه نظر ما را جلب می‌کند، ارتباط این جبر به تکرار با انتقال و مقاومت است. ما به زودی متوجه می‌شویم که انتقال خود تنها تکّه­‌ای از تکرار است و تکرار نیز نوعی انتقال از گذشتۀ فراموش‌­شده به پزشک و جنبه­‌های دیگر موقعیّت کنونی است. بنابراین ما باید آماده باشیم که بیمار تسلیم جبر به تکرار شود؛ جبری که اکنون با انگیزۀ یادآوری، نه تنها در نگرش شخصی نسبت به پزشک، بلکه در تمام فعّالیت‌ها­ و رابطه‌­های دیگری که اکنون در زندگی‌­اش وجود دارد، جایگزین می‌شود؛ برای مثال، اینکه در طی درمان عاشق شود یا مسئولیتی بر عهده بگیرد یا کسب­ و کاری را شروع کند. نقش ایفاشده توسط مقاومت هم به آسانی فهمیده می­‌شود. هرچه مقاومت شدیدتر باشد، کنش‌نمایی (تکرار) به ­طور وسیع­ تری جایگزین یادآوری می­‌شود. یادآوری آرمانیِ مسائل فراموش‌شده که در خواب مصنوعی رخ می‌دهد، با وضعیّتی تناظر دارد که در آن مقاومت به­ طور کامل به کناری نهاده می‌شود. اگر بیمار درمانش را در سایۀ انتقال مثبتِ خفیف و بی­ سروصدا شروع کند، در آغاز نفوذ به لایۀ زیرین خاطرات، در شرایطی همانند خواب مصنوعی برایش ممکن می‌­شود و در طی آن علایم بیمارگونش غیرفعّال می‌­ماند. امّا اگر با پیشروی تحلیل، انتقال خصمانه شود یا بی­ جهت تشدید گردد و لذا نیاز به پس‌­رانش داشته باشد، مسیر یادآوری بی ­درنگ به کنش ­نمایی می­‌انجامد. از آن به بعد، مقاومت‌ها توالی موادی که تکرار می‌شوند را تعیین می­‌کنند. بیمار از قورخانۀ گذشته سلاح‌­هایی بیرون می­‌کشد که با آن‌ها از خویش در برابر جریان درمان حفاظت می‌کند؛ سلاح­‌هایی که باید یک به یک از دست او بگیریم.

ما آموخته‌­ایم که بیماران به جای یادآوری تکرار می­‌کنند و در صورت [استیلا یافتن] مقاومت دست به تکرار می‌­زنند. ممکن است اکنون بپرسیم که او در حقیقت چه چیزی را تکرار یا کنش‌نمایی می‌­کند. پاسخ این است، هر چیزی که پیش ­تر راه خود را از منابع پس‌رانده به شخصیّـت ظاهری‌­اش باز کرده است؛ بازداری ­ها و نگرش­‌های غیرمفید و ویژگی‌های منشی بیمارگون. بیمار همچنین تمام علایمش را در طی درمان تکرار می‌کند. ما اکنون متوجه می‌شویم که با معطوف کردن توجه نسبت به جبر به تکرار به واقعیّت جدیدی دست پیدا نمی‌­کنیم، بلکه تنها دیدگاه جامع‌تری به دست می‌­آوریم. ما تنها برای خودمان روشن می‌سازیم که مریضیِ بیمار نمی‌تواند با آغاز شدن تحلیل خاتمه یابد و ما باید با بیماری‌­اش نه به‌عنوان رویدادی از گذشته، که به عنوان نیرویی امروزین برخورد کنیم. این بیماری به­ صورت تکه ­تکه وارد میدان و دامنۀ کارکرد درمان می‌شود و بااینکه بیمار آن را به­ عنوان مسئله‌­ای واقعی و این‌­زمانی تجربه می‌کند، ما باید کار درمانی خودمان را انجام دهیم؛ کاری که تا حدود زیادی مستلزم ردگیری این تجربه‌­ها در گذشته است.

یادآوری همان‌طور که در خواب مصنوعی القا می ­شد، تصوّر آزمایشی را به ذهن متبادر می‌کند که در آزمایشگاه انجام می­‌شود، ولی نمی‌­تواند چنین باشد. از طرف دیگر، تکرار به گونه‌­ای که با استفاده از فنّ جدیدتر در درمان تحلیلی القا می‌­شود، بر وصل کردن تکّه‌ای از زندگی واقعی دلالت دارد و به همین خاطر نمی‌تواند همیشه بی‌­خطر و خالی از ایراد باشد. این ملاحظه مسئلۀ کلی‌تری را پیش می ­کشد که تا حد زیادی گریزناپذیر است؛ «بدتر شدن در درمان[17]».

در آغاز و پیش از همه، شروع درمان به­‌خودی‌خود تغییری در نگرش آگاه بیمار نسبت به بیماری‌­اش ایجاد می‌­کند. او اغلب به افسوس خوردن و بیزاری جستن از بیماری، به عنوان چیزی مهمل و دست‌کم گرفتن اهمیّت آن خو کرده است؛ افزون بر این، او سیاست شترمرغی[18] پس‌‌رانش را که در رابطۀ با ریشه‌­های بیماری اتخاذ کرده است، به جلوه‌های ظاهری بیماری هم گسترش می‌دهد. اتّفاقی که ممکن است رخ دهد این است که او به درستی نمی‌­داند که هراسش در چه شرایطی پدیدار می‌شود یا به واژه‌بندی دقیق اندیشه‌های وسواسی‌­اش گوش نمی‌کند یا هدف واقعی تکانۀ وسواسی­‌اش را درنمی‌یابد[19]. البته این موضوع کمکی به درمان نمی‌کند. او باید شجاعت معطوف ساختن توجه‌­اش به پدیدار بیماری‌اش را پیدا کند. بیماری دیگر نباید برای او نکوهیده در نظر گرفته شود، بلکه باید دشمنی درونی و تکّه‌­ای از شخصیّت خویش دانسته شود که زیربنای محکمی برای هستی‌اش بوده و امور ارزشمند برای زندگی آیندۀ او، از آن مشتق شده‌­اند. بنابراین از آغاز درمان، راه برای ادغام دوبارۀ مواد پس‌رانده که در قالب علایم ظهور می‌کنند، هموار می‌گردد، در‌حالی‌که فضایی برای شکل­ گیری [ظرفیّت] خاصی جهت تحمّل بیمار بودن به ­طور همزمان پیدا می‌شود. اگر این نگرشِ تازه نسبت به بیماری موجب تشدید تعارض شود و علایمی را دامن بزند که تا آن زمان آشکار نبوده‌­اند، روان‌کاو می‌تواند با اشاره به اینکه تشدید این علایم و تعارض‌­ها موقتی و ضروری هستند و فرد نمی‌تواند با دشمنی بجنگد که غایب و دور از دسترس است، موجب تسلی بیمار گردد. با این ­وجود، ممکن است مقاومت از این موقعیّت در راستای اهداف خودش بهره بگیرد و مجوز بیمار بودن را مورد سوءاستفاده قرار دهد. مثل این است که بگوییم: «ببین اگر واقعاً به چنین مسائلی میدان دهم چه اتّفاقی می‌افتد. آیا حق ندارم آن‌ها را به‌دست پس‌­رانش بسپارم؟» به­ طور خاص، افراد کم­ سن و کودک ­صفت تمایل دارند که ضرورت اِعمال­ شده توسط درمان جهت معطوف ساختن توجه به بیماری‌شان را دستاویز موجّه‌‌ای برای میدان دادن به علایم‌شان کنند.

خطرات دیگر از این واقعیّت برمی‌خیزند که در جریان درمان، تکانه‌­های رانه‌­ای جدید و ژرف‌تری که تاکنون احساس نشده بودند، ممکن است «تکرار» شوند. درنهایت، احتمال دارد که کنش­‌های بیمار خارج از [بافت] انتقال به ­طور موقتی به زندگی معمول او صدمه بزند یا حتّا بدین دلیل انتخاب شده باشد که همواره احتمال بهبودی را بی‌اعتبار جلوه دهد.

تاکتیک‌هایی که پزشک در چنین موقعیّتی اتخاذ می‌کند، به‌آسانی توجیه‌پذیر هستند. یادآوری در حالت بزرگسالانه‌­تر، یعنی بازتولید در میدان روانی، هدفی است که باید بدان پایبند باشد، حتّا اگر می‌داند که چنین هدفی به وسیلۀ این فنّ جدید به دست نمی‌­آید. او آمادۀ نزاعی همیشگی با بیمارش برای نگه داشتن همۀ تکانه­‌ها در فضای روان است، در‌حالی‌­که بیمار می‌خواهد آن را به فضای حرکتی سوق دهد و اگر بتواند شرایطی را فراهم کند که در آن بیمار امیالی که می‌خواسته به واسطۀ کنش­ ورزی تخلیه نماید، را از طریق فعّالیت یادآوری حل کند، این واقعه را به­ عنوان پیروزی درمان جشن می‌گیرد. اگر دلبستگی ناشی از انتقال بتواند به شرایطی تماماً سودمند منتهی شود، درمان می‌تواند بیمار را از اجرای کنش‌های تکراریِ مهم‌تر بازدارد و قصد او برای عمل کردن به شیوه‌‌‌­ای کاملاً بدوی، را به موادی برای کار درمانی تبدیل کند. یکی از بهترین راهکارهای حفاظتی بیمار در مقابل آسیب‌هایی که از طریقِ به اجرا درآوردن تکانه‌هایش پدید می ­آید، این است که عهد کند در مدّت زمان درمان از دست زدن به هر تصمیم مهمی که بر زندگی‌­اش تأثیرگذار باشد، برای مثال انتخاب شغلی یا برگزیدن ابژۀ عشقی قطعی پرهیز کند و چنین برنامه‌­هایی را تا پس از بهبودیافتگی به تعویق اندازد.

در عین ­حال، روان‌کاو به طور خودخواسته آزادی فردی بیمار را تا جایی که با این محدودیت‌ها سازگار باشد، محدود نمی­‌کند و او را از به عمل‌درآوردن قصدهای غیرمهم منع نمی­‌کند، حتّا اگر این قصدها نابخردانه باشد؛ او فراموش نمی‌کند که در حقیقت فرد تنها از راه تجربه و ناگواری ­های شخصی است که یاد می­‌گیرد. افراد دیگری هستند که روانکاو نمی‌تواند آنان را از افتادن در دام نقشه ­های کاملاً نامناسب در طی درمان منع کند و آنان تنها پس از آن است که آمادۀ تحلیل می‌­شوند و تحلیل برایشان امکان ­پذیر می‌گردد. در مواقع نادری هم این اتّفاق رخ می‌دهد که رانه‌­های[20] دست‌­نخورده، پیش از اینکه بندهای انتقال بر گردن آنها افکنده شود یا بیمار با کنشی تکراری رشته ­های پیونددهندۀ خویش با درمان را پاره کند، خودشان را ابراز می‌­کنند. اگر بخواهم مثالی بارز برای این موضوع بزنم، خانم سال­ خورده­‌ای را به یاد می‌­آورم که همیشه غروب از خانه و شوهرش می‌گریخت و نمی­ گذاشت کسی بداند کجا می­‌رود، بدون اینکه هرگز از انگیزۀ خود برای گریز آگاه بوده باشد. او در وضعیّـت انتقالی پُرشوری به درمان آمد که این انتقال با سرعت عجیبی در همان روزهای آغازین شدت گرفت و در پایان هفته از من نیز گریخت؛ پیش از اینکه زمان داشته باشم تا در مورد پیشگیری از این تکرار چیزی به او بگویم. 

با این ­وجود، ابزار اصلی برای مهار جبر به تکرار در بیماران و تبدیل آن به انگیزه‌ای برای یادآوری، رسیدگی به انتقال است. ما با اجازه دادن به این جبر برای ابراز کردن خویش در محیطی مقید و مشخّص، به شیوه‌­ای بی ­خطر و واقعاً سودمند از آن ممانعت به عمل می‌­آوریم. ما این جبر را به درون انتقال راه می‌­دهیم؛ انتقالی که یک زمین ­بازی تلقی می­‌شود که جبر به تکرار می‌­تواند در آن تقریباً با آزادی کامل گسترش پیدا کند و انتظار می‌­رود همه ­چیز را در مورد رانه‌­های بیماری‌­زایی[21] که در ذهن بیمار نهفته است، به ما نشان دهد. با فراهم شدن شرایطی که در آن بیمار با ملزومات [انجام] تحلیل همراهی بسنده‌ای نشان دهد، ما به تدریج موفّق می‌شویم که به تمام علایم معنای انتقالی جدیدی[22] بدهیم و روان‌­نژندی اصلی او را با «روان­ نژندی انتقالی[23]» جایگزین کنیم که در آن بیمار می‌تواند به واسطۀ کار تحلیلی درمان شود. بنابراین انتقال بین بیماری و زندگی واقعی فضایی میانجی می­‌آفریند که در آن گذار از یکی به دیگری ممکن می‌شود. این وضعیّت جدید بر تمام وجوه بیماری غالب می‌شود؛ امّا بیانگر یک بیماری ساختگی است که در هر برهه‌­ای در تیررس مداخلۀ ما قرار دارد. این بیماری تکّه‌­ای از تجربۀ واقعی است، ولی تجربه‌­ای که شرایط مطلوب خاصی آن را ممکن کرده­ است و ماهیّـتی گذرا دارد. واکنش­‌های تکراری ­ای[24] که در انتقال نمایش داده می‌شود، ما را به مسیرهای آشنا جهت برانگیختن خاطرات رهنمون می‌گردد که پس از غلبه بر مقاومت بی‌زحمت آشکار می‌شوند.

در اینجا می‌خواهم سخن را به پایان برم ولی انتخاب چنین عنوانی برای این مقاله، مرا به بحث در مورد چند نکتۀ دیگر در مورد فنّ تحلیلی وادار می‌­کند. همان‌‌طور که می‌دانیم، نخستین گام در غلبه بر مقاومت­‌ها از طریق غلبۀ روانکاو بر مقاومتی که بیمار هرگز آن را نمی‌شناسد و آشنا کردن او با این مقاومت برداشته می‌شود. اکنون به نظر می‌­رسد که مبتدیان در کار تحلیل تمایل دارند که این گام ابتدایی را تمام کارشان بدانند. همواره از من درخواست شده است که در مورد [درمان] بعضی بیماران توصیه­‌هایی ارایه دهم که در آن‌ها پزشک شکایت می ­کرد که او مقاومت بیمار را برایش آشکار کرده ولی با این ­حال هیچ تغییری حاصل نشده است؛ در حقیقت، مقاومت شدیدتر شده و کل موقعیّـت غامض ‌تر از پیش گردیده است. به نظر می‌رسد که درمان پیشرفتی نداشته است. این برداشت غم ­انگیز همیشه غلط از آب درمی­‌آید. درمان به ­طور قطع در پیشرفتی رضایت‌­بخش بود. روان‌کاو فقط فراموش کرده بود که نام نهادن بر مقاومت منجر به توقّف فوری آن نمی‌­شود. روان‌کاو باید به بیمار زمان دهد تا نسبت به مقاومتی که اکنون شناخته است[25]، بصیرت بیشتری پیدا کند تا بتواند با مداومت بر کار تحلیل و با بهره‌­گیری از قاعدۀ اساسی روانکاوی به مقابله، کارپردازی[26] و غلبه بر آن نایل شود. تنها زمانی که مقاومت در بالاترین درجۀ خود باشد، روانکاو می‌تواند با همراهی بیمار تکانه‌های رانه‌ای پس‌رانده‌­ای که مقاومت را تغذیه می‌کنند، کشف کند و با چنین تجربه‌­ای است که بیمار به وجود این تکانه‌ها و قدرتمندی آن‌ها باور پیدا می­‌کند. پزشک جز منتظر ماندن و اجازه دادن به اینکه امور مسیر خویش را طی کنند، کار دیگری ندارد؛ مسیری که نه می‌­توان از آن اجتناب کرد و نه همیشه می­‌توان آن را شتاب بخشید. اگر او بر این باور پافشاری کند، اغلب گرفتار کژپندارۀ شکست­ خوردگی می‌شود، در حالی­ که آن زمان درمان را مسیرهایی درستی انجام داده است.

کارپردازیِ این مقاومت‌­ها ممکن است در عمل به تکلیفی پُرزحمت برای تحلیل‌شونده و یک آزمون صبر برای روان‌کاو تبدیل شود. با این ­حال، کارپردازی بخشی از درمان است که موجب بیشترین تغییرات در بیمار می­‌شود و درمان تحلیلی را از هر درمان مبتنی بر تلقین دیگر متمایز می‌نماید. از منظرگاه نظری، فرد می ­تواند آن را با «برون‌ریزش» مقادیری از عاطفۀ محبوس ­شده به واسطۀ پس‌­رانش مرتبط بداند؛ برون‌ریزشی که در غیاب آن درمانِ خواب مصنوعی بی ­اثر می­‌ماند[27].

اصل مقاله:

Freud, S. (1914). Remembering, Repeating and Working-Through (Further Recommendations on the Technique of Psycho-Analysis II). The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume XII (1911-1913): The Case of Schreber, Papers on Technique and Other Works, 145-156

 یادداشت تحریریۀ ساتیا:

مقالۀ حاضر یکی از مقالات تکنیک زیگموند فروید و مطلوب آن است که در کنار سایر مقالات این مجموعه خوانده شود. ساتیا تاکنون دو مقالۀ دیگر از این مجموعه، یعنی پیرامون آغاز درمان و چند توصیه­ به پزشکانی که روانکاوی می­‌کنند اثر زیگموند فروید، را نیز به فارسی ترجمه کرده است.